Azerbaycan’ın Filistin meselesine yaklaşımı


Azerbaycan srail’in blgedeki igalini meru saymamakta, bir devlet olarak Filistin’in kendi topraklar zerindeki egemenlik hakkn desteklemektedir. Durum byleyken Trkiye kamuoyunda kafa karklna sebep olan ve Azerbaycan’ karalayan iddialarn belli hedeflere matuf olarak belirli mahfillerin etkisiyle maksatl olarak retildii anlalmaktadr.

Azerbaycan'ın Filistin meselesine yaklaşımı

Filistin-srail meselesi yaklak 100 senelik tarihe sahip olmakla birlikte 7 Ekim 2023’te Aksa Tufan Operasyonu’nun balad gnden itibaren tm dnyann ilgi odana dnmtr. Ortadou’daki Mslman lkeler corafi ve dini balarndan dolay bu sorunun doal taraf konumuna yerlemilerdir. Bu lkelerin liderleri ister slam birlii Tekilat gibi uluslararas rgt ats altnda, ister mstakil olarak lke baznda konuya tepkilerini ortaya koymulardr. Hem toplum hem lke ynetimi dzeyinde srail’e tepki balamnda Trkiye sergiledii hassasiyet bakmndan hayli ne kmaktadr. Trkiye srail’in sergiledii iddeti durdurmak iin uluslararas mahfilleri harekete geirmek iin gayret etmi, Cumhurbakan Recep Tayyip Erdoan Hamas’n terr rgt olmad aklamasnda bulunmutur.

Trkiye’nin srail’e tepkisi en sert sylemlerle devam ederken, en sk iliki kurduu lke olan Azerbaycan’n srail ile ilikileri geleneksel ve sosyal medyada gndem edilmitir. leri srlen iddialara gre Azerbaycan srail ile ileri dzeyde ilikiler gelitirmi ve Trkiye’den farkl olarak Filistin ve Gazze hususunda srail’in safnda yer almtr. Azerbaycan halk ve ynetimi tarafndan Filistin iin ortaya konulan destekleri yok sayma ynnde alg yneten bu sylemler, Trkiye halk nezdinde zbez yakn grdkleri Azerbaycan’ sorgulamaya yol amaktadr. Binaenaleyh, sz konusu sylemlerin doruluk paynn bilinmesi adna, genelde Filistin srail sorununa zelde blgedeki son gelimelere Azerbaycan’n yaklamnn ne olduuna k tutulmas faydal olacaktr.

in asl nedir?

Azerbaycan, Filistin ilikilerinin tarihi ve ierii gz nne alndnda, ileri srlen iddialarn gerei yanstmad ortaya kacaktr. Azerbaycan, Filistin ile ilikilerini srail ile ilikilerinden bamsz olarak gelitirmitir. Filistin-srail sorununa Azerbaycan’n yaklam dier Mslman lkelerle eit dzeyde olmutur ve yesi olduu slam birlii Tekilat’nn ve Trkiye’nin tutumuyla ayndr. Mslman dnyasnn bir paras olan Azerbaycan, Filistin halknn dertlerini paylat gibi, balangtan itibaren Azerbaycan ynetimi bu sorunun zmnn iki devletin kurulmasndan getiini ve tm alakadar meselelerde uluslararas hukuk kurallarnn uygulanmas gerektiini vurgulamtr. Azerbaycan, bakenti Dou Kuds olan Filistin devletinin bamszln net ekilde desteklemi, ilkesel olarak uluslararas hukuk ve BM Gvenlik Konseyi’nin kararlarnn esas alnmas gerektiini deklare etmitir. zetle, Azerbaycan srail’in blgedeki igalini meru saymamakta, bir devlet olarak Filistin’in kendi topraklar zerindeki egemenlik hakkn desteklemektedir.

nceki Azerbaycan Cumhurbakan merhum Haydar Aliyev, Ermenistan ile sorunlarda Azerbaycan’a aka desteini beyan etmeyen Yasir Arafat ile 1994’te Kazablanka’da ve 1997’de Tahran’da olmak zere iki defa bir araya gelmi ve Filistin’e desteini beyan etmitir. Mahmud Abbas dneminde ise karlkl desteklerle Azerbaycan Filistin ilikileri ykseli seyrine girmitir. Mahmud Abbas Karaba’n igali balamnda Azerbaycan’n toprak btnlne desteini aklam, Azerbaycan siyasi ve maddi destekleriyle Filistin’in safnda olmutur.

Azerbaycan ile Filistin arasndaki ilikiler 2009’dan itibaren ciddi ivme kazanmtr. Azerbaycan, Filistin halknn ve devletinin yasal temsilcisi olarak Bat eria’daki ynetimi kabul etmitir. Filistin Dileri Bakan Riyad el-Maliki’nin 2009 Ekim aynda Bak ziyareti taraflar arasndaki ilk temas olmutur. Bu ziyarette iki lke arasnda siyasi istiarelere ilikin mutabakat zapt imzalanm, uluslararas rgtlerde ibirlii ve karlkl destek hususunda anlamaya varlm, Filistinli diplomatlarn Azerbaycan’da eitim almas karara balanmtr. Ziyaretin ardndan ilikiler sklam, Filistin Cumhurbakan Mahmud Abbas 2011 Haziran aynda Azerbaycan’ ziyaret etmi ve Azerbaycan Cumhurbakan lham Aliyev ile grmtr. Taraflar arasnda ilk st dzey resmi ziyaret zellii tayan bu grme sonrasnda yaplan basn aklamasnda Aliyev, Filistin’in egemenliini desteklediini aklam, bakenti Dou Kuds olan bamsz Filistin Devleti’nin kurulmasn vurgulam ve tm uluslararas kurulularda Filistin’in yannda olduunu ve buna devam edeceini deklare etmitir. Filistin’in Azerbaycan’daki akredite bykeliliine 2011 Ekim aynda dorudan bykeli atanmasyla aradaki diplomatik ilikiler daha da glenmitir. 2013’te slam birlii Tekilat toplants erevesinde Bak el-Maliki’yi tekrar arlamtr. 2017 Temmuz aynda Azerbaycan Kuds sorunuyla ilgili uluslararas konferansa ev sahiplii yapm, ayn yln Aralk aynda ABD’nin Kuds’ srail’in bakenti olarak tanmasna binaen stanbul’da dzenlenen Acil Durum Zirvesi’ne katlan Aliyev bu karar eletirmi ve bu durumun uluslararas hukuka aykr olduunun vurgulamtr. 2018 Nisan aynda Bak, Balantszlar Hareketi’nin 18. Ara Dnem Toplants erevesinde el-Maliki’yi arlamtr. Filistin ynetimi Bak’den Filistin’in Asya’daki Bykelileri Konferans’na ev sahiplii yapmasn talep etmi, olumlu cevap zerine bu toplant 2018 Kasm aynda Bak’de gereklemitir.

srail’in Azerbaycan’n yannda yer ald Karaba Zaferi’nin ardndan da Azerbaycan Filistin konusundaki hassasiyetini srdrmtr. 2022 Kasm aynda Azerbaycan Millet Meclisi Filistin’de Azerbaycan temsilcilii almas kararn onaylamtr. aret edilmelidir ki bu tarihte Azerbaycan’n srail’deki Bykelilii henz mevcut deildi. 2023 Mart aynda Azerbaycan’n srail’de Bykelilii alm, bu erevede srail’de resmi ziyarette bulunan Azerbaycan Dileri Bakan Ceyhun Bayramov Filistin Cumhurbakan Mahmud Abbas ile de bir araya gelmi ve Azerbaycan’n Filistin’deki temsilciliini amtr. Bu ziyarette Filistin’de Azerbaycan’n okulunun almas da karara balanmtr.

Filistin’e maddi yardm

Siyasi ve jeopolitik arenada dayanmann yan sra, ekonomik destek balamnda da Azerbaycan Filistin’in yannda olmutur. 2013 Haziran aynda Filistin’in kalknmas iin fon oluturma ve maddi yardm iin slam maliye ann kurulmas konulu konferansa ev sahiplii yapan Bak, konferansn sonucu olarak be milyon dolar yardm Filistin’e iletmitir. Azerbaycan Uluslararas Kalknma Ajans (AIDA) Gazze’nin imar iin 2014 Eyll aynda Birlemi Milletler Yakn Dou’daki Filistinli Mltecilere Yardm ve Bayndrlk Ajans’na (UNRWA) 635.000 dolar aktarmtr.

7 Ekim 2023’te Hamas’n balatt Aksa Tufan Operasyonu’nda da Azerbaycan dier Mslman lkeler gibi Filistin’in safnda yer almtr. Hem Cumhurbakanl Kurumu (Prezident Aparat) hem de Dileri Bakanlndan yaplan resmi aklamada Azerbaycan atmann bir an nce sona ermesini dilediini, sivillere ynelik saldrlar iddetle knadn belirtmitir. slam birlii Tekilat, Trk Devletleri Birlii ve Birlemi Milletler gibi uluslararas rgtlerin Ekim ve Kasm aylarnda konuyla ilgili dzenledii toplantlarda Azerbaycan, bamsz Filistin devletinin kurulmas gerektiini vurgulam ve Gazze’de sren atmalarda sivillerin zarar grmesinin kabul edilemez olduunu belirtmi, acil ve kalc atekes arsnda bulunmutur. Gazze’de atmalar srerken Aliyev 15 Kasm Filistin Bamszlk Gn nedeniyle Mahmud Abbas’a tebrik mesaj gndermi, bu vesileyle Filistin’in yannda olduunu belirtmitir. Ayn gn Trkiye Cumhurbakan Recep Tayyip Erdoan’n ei Emine Erdoan’n ev sahipliinde stanbul’da dzenlenen “Filistin Tek Yrek” toplantsna video ile katlan Azerbaycan Cumhurbakan Yardmcs Mehriban Aliyeva, atmalarn sebep olduu trajediden ciddi endie duyduunu ve bir an nce atekes yaplmasn dileini vurgulamtr.

Azerbaycan’n genel olarak Filistin konusunda, zelde Aksa Tufan balamndaki tutumu yukarda anlatld ekildeyken, Trkiye kamuoyunda kafa karklna sebep olan ve Azerbaycan’ karalayan iddialarn belli hedeflere matuf olarak belirli mahfillerin etkisiyle maksatl olarak retildii anlalmaktadr. Bu iddialarn devreye sokulmas Trkiye ile Azerbaycan’n sk ve scak ilikisini sindiremeyenlerin bir ekilde araya anlamazlk sokma gayretinden kaynaklanmaktadr. Bu tezviratlar her iki lkede toplumun sinir ularn kayarak sosyal istikrar bozmay, yalnzlatrma amacyla Trkiye ve Azerbaycan ynetimi zerinde bask oluturmay hedeflemektedir. Azerbaycan’n Filistin konusundaki gayretlerine glge drerek slam lkeleri ierisinde itibarn zedelemeyi hedefleyen kt niyetli bu iddialara kar, Azerbaycan halk ve ynetimi Filistin halkna desteini dn olduu gibi bugn de srdrmekte kararldr.

[email protected]



Source link

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*